Physics Articles Taxonomy: Difference between revisions

From Vidyalayawiki

No edit summary
No edit summary
 
(69 intermediate revisions by one other user not shown)
Line 4: Line 4:
!English
!English
!Hindi
!Hindi
!Class XII
!'''Article Creator Name'''
!Alternative
!Aggregated Topic (category)
!Notes
|-
|-
|1
|1
|Absorption Spectra
|Absorption Spectra
|[[अवशोषण स्पेक्ट्रम]]
|[[अवशोषण स्पेक्ट्रम]]
|
|
|
|
|
Line 16: Line 18:
|AC current
|AC current
|[[प्रत्यावर्ती धारा]]
|[[प्रत्यावर्ती धारा]]
|
|
|
|
|
Line 22: Line 25:
|AC Generator
|AC Generator
|[[प्रत्यावर्ती धारा जनित्र]]
|[[प्रत्यावर्ती धारा जनित्र]]
|
|
|
|
|
Line 51: Line 55:
|[[श्रेणीबद्ध LCR परिपथ पर प्रयुक्त  AC वोल्टता]]
|[[श्रेणीबद्ध LCR परिपथ पर प्रयुक्त  AC वोल्टता]]
|}
|}
|
|
|
|
|
Line 57: Line 62:
|Accelerators in India
|Accelerators in India
|[[भारत में त्वरक]]
|[[भारत में त्वरक]]
|
|
|
|
|
Line 63: Line 69:
|Activity of radioactive susbstances
|Activity of radioactive susbstances
|[[रेडियोधर्मी पदार्थों की गतिविधि]]
|[[रेडियोधर्मी पदार्थों की गतिविधि]]
|
|
|
|
|
Line 69: Line 76:
|Additivity of charges
|Additivity of charges
|[[आवेशों की योज्यता]]
|[[आवेशों की योज्यता]]
|
|
|
|-
|
|Adiabatic process
|
|
|
|
|
|
Line 75: Line 90:
|Alpha decay
|Alpha decay
|[[अल्फा क्षय]]
|[[अल्फा क्षय]]
|
|
|
|
|
Line 81: Line 97:
|Alpha particle scattering
|Alpha particle scattering
|[[अल्फा क्षय|अल्फा पार्टिकल प्रकीर्णन]]  
|[[अल्फा क्षय|अल्फा पार्टिकल प्रकीर्णन]]  
|
|
|
|
|
Line 87: Line 104:
|Ammeter
|Ammeter
|[[ऐमीटर]]  
|[[ऐमीटर]]  
|
|
|
|
|
Line 93: Line 111:
|Ampere
|Ampere
|[[ऐमीटर|ऐम्पियर]]  
|[[ऐमीटर|ऐम्पियर]]  
|
|
|
|
|
Line 99: Line 118:
|Ampere's circuital law
|Ampere's circuital law
|[[ऐम्पियर के परिपथीय नियम]]  
|[[ऐम्पियर के परिपथीय नियम]]  
|
|
|
|
|
Line 105: Line 125:
|Analog Signal
|Analog Signal
|[[अनुरूप सिग्नल]]  
|[[अनुरूप सिग्नल]]  
|
|
|
|-
|
|Andre Ampere
|[[आंद्रे ऐम्पियर]]
|
|
|
|
|
Line 111: Line 139:
|ANDGate
|ANDGate
|[[AND गेट]]
|[[AND गेट]]
|
|
|
|
|
Line 141: Line 170:
!कोण  
!कोण  
|}
|}
|
|
|
|
|
Line 147: Line 177:
|Angular magnification
|Angular magnification
|[[कोणीय आवर्धन]]  
|[[कोणीय आवर्धन]]  
|
|
|
|
|
Line 153: Line 184:
|Apparent depth
|Apparent depth
|[[आभासी गहराई]]
|[[आभासी गहराई]]
|
|
|
|
|
Line 159: Line 191:
|Area Element Vector
|Area Element Vector
|[[क्षेत्रफल अवयव सादिश]]
|[[क्षेत्रफल अवयव सादिश]]
|
|
|
|
|
Line 184: Line 217:
|[[परमाण्वीय स्पेक्ट्रम]]
|[[परमाण्वीय स्पेक्ट्रम]]
|}
|}
|
|
|
|
|
Line 190: Line 224:
|Aurora Borealis
|Aurora Borealis
|[[ध्रुवीय ज्योति]]
|[[ध्रुवीय ज्योति]]
|
|
|
|
|
Line 196: Line 231:
|Band Gap
|Band Gap
|[[ऊर्जा बैंड अंतराल]]
|[[ऊर्जा बैंड अंतराल]]
|
|
|
|
|
Line 203: Line 239:
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|-
|-
|Bar magnet
!Bar magnet
|-
|-
|as a solenoid
|as a solenoid
Line 210: Line 246:
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|-
|-
|[[छड़ चुम्बक|छड़ चुम्बक]]
![[छड़ चुम्बक]]
|-
|-
|[[एक धारावाही परनालिका की तरह छड़ चुम्बक|एक धारावाही परनालिका की तरह]]   
|[[एक धारावाही परनालिका की तरह छड़ चुम्बक|एक धारावाही परनालिका की तरह]]   
|}
|}
|
|
|
|
|
Line 220: Line 257:
|Barrier potential
|Barrier potential
|[[रोधिका विभव]]  
|[[रोधिका विभव]]  
|
|
|
|
|
Line 225: Line 263:
|24
|24
|Becquerel
|Becquerel
|  [[बैकेरल]]  
|[[बैकेरल]]  
|
|
|
|
|
Line 232: Line 271:
|Beta Decay
|Beta Decay
|[[βeta (β) (बीटा)-क्षय]]
|[[βeta (β) (बीटा)-क्षय]]
|
|
|
|
|
Line 238: Line 278:
|Binding Energy per nucleon
|Binding Energy per nucleon
|[[प्रति न्यूक्लिऑन बंधन ऊर्जा]]
|[[प्रति न्यूक्लिऑन बंधन ऊर्जा]]
|
|
|
|
|
Line 244: Line 285:
|Biot-Savart Law
|Biot-Savart Law
|[[बायो सावर्ट नियम]]
|[[बायो सावर्ट नियम]]
|
|
|
|
|
Line 250: Line 292:
|Bohr magneton
|Bohr magneton
|[[बोर मैग्नेटॉन]]
|[[बोर मैग्नेटॉन]]
|
|
|
|
|
Line 256: Line 299:
|Bohr radius
|Bohr radius
|[[बोर त्रिज्या]]  
|[[बोर त्रिज्या]]  
|
|
|
|
|
Line 262: Line 306:
|Bohrs model of atom
|Bohrs model of atom
|[[परमाणु का बोर मॉडल]]
|[[परमाणु का बोर मॉडल]]
|
|
|
|
|
Line 268: Line 313:
|Bohrs postulates
|Bohrs postulates
|[[बोर के अभिगृहीत]]  
|[[बोर के अभिगृहीत]]  
|
|
|
|
|
Line 274: Line 320:
|Brewster's Angle
|Brewster's Angle
|[[ब्रूस्टर कोण]]
|[[ब्रूस्टर कोण]]
|
|
|
|
|
Line 280: Line 327:
|Brewster's Law
|Brewster's Law
|[[ब्रूस्टर का नियम]]  
|[[ब्रूस्टर का नियम]]  
|
|
|
|
|
Line 286: Line 334:
|C A Volta
|C A Volta
|[[सी ए वोल्टा]]  
|[[सी ए वोल्टा]]  
|
|
|
|
|
Line 292: Line 341:
|Capacitance
|Capacitance
|[[धारिता]]
|[[धारिता]]
|
|
|
|
|
Line 298: Line 348:
|Capacitive Reactance
|Capacitive Reactance
|[[संधारित्र प्रतिघात]]  
|[[संधारित्र प्रतिघात]]  
|
|
|
|
|
Line 304: Line 355:
|Capacitive Circuit
|Capacitive Circuit
|[[संधारित्रीय परिपथ]]  
|[[संधारित्रीय परिपथ]]  
|
|
|
|
|
Line 311: Line 363:
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|-
|-
|Capacitor  
!Capacitor  
|-
|-
|Parallel Plate
|Parallel Plate
Line 322: Line 374:
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|-
|-
|[[संधारित्र प्रतिघात|संधारित्र]]
![[संधारित्र प्रतिघात|संधारित्र]]
|-
|-
|[[संधारित्र समांतर पट्टिका|समांतर पट्टिका]]  
|[[संधारित्र समांतर पट्टिका|समांतर पट्टिका]]  
Line 330: Line 382:
|[[संधारित्र का श्रेणीक्रम संयोजन|का श्रेणीक्रम संयोजन]]  
|[[संधारित्र का श्रेणीक्रम संयोजन|का श्रेणीक्रम संयोजन]]  
|}
|}
|
|
|
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
Line 346: Line 399:
|Cartesian sign convention
|Cartesian sign convention
|[[कार्तीय चिन्ह परिपाती]]
|[[कार्तीय चिन्ह परिपाती]]
|
|
|
|
|
Line 352: Line 406:
|Cassegrain telescope
|Cassegrain telescope
|[[कैसेग्रेन दूरदर्शक]]  
|[[कैसेग्रेन दूरदर्शक]]  
|
|
|
|
|
Line 373: Line 428:
|[[श्रेणी में सेल|श्रेणी में]]  
|[[श्रेणी में सेल|श्रेणी में]]  
|}
|}
|
|
|
|
|
Line 379: Line 435:
|Chain reaction
|Chain reaction
|[[श्रंखला क्रिया]]
|[[श्रंखला क्रिया]]
|
|
|
|
|
Line 385: Line 442:
|Charging by induction
|Charging by induction
|[[प्रेरण द्वारा आवेशन]]  
|[[प्रेरण द्वारा आवेशन]]  
|
|
|
|
|
Line 391: Line 449:
|Charles August de Coulomb
|Charles August de Coulomb
|[[चार्ल्स ऑगस्टिन डे कूलॉम्ब]]  
|[[चार्ल्स ऑगस्टिन डे कूलॉम्ब]]  
|
|
|
|
|
Line 397: Line 456:
|Chromatic aberration
|Chromatic aberration
|[[वर्ण विपथन]]
|[[वर्ण विपथन]]
|
|
|
|
|
Line 403: Line 463:
|Coercivity
|Coercivity
|[[निग्राहिता]]
|[[निग्राहिता]]
|
|
|
|
|
Line 409: Line 470:
|Coherent source
|Coherent source
|[[सम्बन्ध स्त्रोत]]
|[[सम्बन्ध स्त्रोत]]
|
|
|
|
|
Line 415: Line 477:
|Colour code of resistors
|Colour code of resistors
|[[प्रतिरोधक वर्ण कोड]]
|[[प्रतिरोधक वर्ण कोड]]
|
|
|
|
|
Line 421: Line 484:
|Combination of lenses
|Combination of lenses
|[[लेंसों का संयोजन]]  
|[[लेंसों का संयोजन]]  
|
|
|
|
|
Line 439: Line 503:
|[[प्रतिरोधकों का पार्श्व संयोजन|पार्श्व]]
|[[प्रतिरोधकों का पार्श्व संयोजन|पार्श्व]]
|}
|}
|
|
|
|
|
Line 445: Line 510:
|Composition of nucleus
|Composition of nucleus
|[[नाभिक की संरचना]]
|[[नाभिक की संरचना]]
|
|
|
|
|
Line 451: Line 517:
|Concave mirror
|Concave mirror
|[[अवतल दर्पण]]  
|[[अवतल दर्पण]]  
|
|
|
|
|
Line 457: Line 524:
|Conduction band
|Conduction band
|[[चालन बैंड]]
|[[चालन बैंड]]
|
|
|
|
|
Line 463: Line 531:
|Conductivity
|Conductivity
|[[चालकता]]
|[[चालकता]]
|
|
|
|
|
Line 469: Line 538:
|Conductors
|Conductors
|[[चालक]]
|[[चालक]]
|
|
|
|
|
Line 476: Line 546:
|[[आवेश के संरक्षण]]  
|[[आवेश के संरक्षण]]  
|
|
|
|-
|61
|Conservative force
|[[संरक्षी बल]]
|
|
|
|
Line 487: Line 552:
|Continuous charge distribution
|Continuous charge distribution
|[[सतत आवेश वितरण]]
|[[सतत आवेश वितरण]]
|
|
|
|
|
|-
|-
|63
|61
|Conservative force
|[[संरक्षी बल]]
|
|
|
|-
|63
|Control rods
|Control rods
|[[नियंत्रक छड़ें]]
|[[नियंत्रक छड़ें]]
|
|
|
|
|
Line 499: Line 573:
|Coulomb
|Coulomb
|[[कूलॉम]]
|[[कूलॉम]]
|
|
|
|
|
Line 505: Line 580:
|Coulomb's law
|Coulomb's law
|[[कूलॉम के नियम]]  
|[[कूलॉम के नियम]]  
|
|
|
|
|
Line 511: Line 587:
|Convex mirror
|Convex mirror
|[[उत्तल दर्पण]]  
|[[उत्तल दर्पण]]  
|
|
|
|
|
Line 517: Line 594:
|Critical Angle
|Critical Angle
|[[क्रांतिक कोण]]
|[[क्रांतिक कोण]]
|
|
|
|
|
Line 523: Line 601:
|Curie temperature
|Curie temperature
|[[क्यूरी ताप]]  
|[[क्यूरी ताप]]  
|
|
|
|
|
Line 529: Line 608:
|Curie
|Curie
|[[क्यूरी]]  
|[[क्यूरी]]  
|
|
|
|
|
Line 554: Line 634:
|[[गैल्वेनोमीटर की धारा सुग्राहिता]]  
|[[गैल्वेनोमीटर की धारा सुग्राहिता]]  
|}
|}
|
|
|
|
|
Line 560: Line 641:
|Cut-off voltage
|Cut-off voltage
|[[निरोधी विभव (कट ऑफ वोल्टेज )]]
|[[निरोधी विभव (कट ऑफ वोल्टेज )]]
|
|
|
|
|
Line 578: Line 660:
|[[साइक्लोट्रॉन आवृति]]
|[[साइक्लोट्रॉन आवृति]]
|}
|}
|
|
|
|
|
Line 584: Line 667:
|Davisson and Gerber experiment
|Davisson and Gerber experiment
|[[डेवीसन और जर्मर प्रयोग]]  
|[[डेवीसन और जर्मर प्रयोग]]  
|
|
|
|
|
Line 609: Line 693:
|[[दे ब्रॉग्ली का स्पष्टीकरण|का स्पष्टीकरण]]
|[[दे ब्रॉग्ली का स्पष्टीकरण|का स्पष्टीकरण]]
|}
|}
|
|
|
|
|
Line 615: Line 700:
|Decay constant
|Decay constant
|[[क्षय स्थिरांक]]  
|[[क्षय स्थिरांक]]  
|
|
|
|
|
Line 621: Line 707:
|Diamagnetism
|Diamagnetism
|[[प्रतिचुंबकत्व]]  
|[[प्रतिचुंबकत्व]]  
|
|
|
|
|
Line 627: Line 714:
|Dielectrics
|Dielectrics
|[[परावैद्युत]]  
|[[परावैद्युत]]  
|
|
|
|
|
Line 633: Line 721:
|Dielectric constant
|Dielectric constant
|[[पैरावैद्युतांक]]  
|[[पैरावैद्युतांक]]  
|
|
|
|
|
Line 639: Line 728:
|Dielectric strength
|Dielectric strength
|[[परावैद्युत सामर्थ्य]]  
|[[परावैद्युत सामर्थ्य]]  
|
|
|
|
|
Line 645: Line 735:
|Diffraction
|Diffraction
|[[विवर्तन]]
|[[विवर्तन]]
|
|
|
|-
|
|Single Slit
|[[एकल झिरी]]
|
|
|
|
|
Line 651: Line 749:
|Dioptre
|Dioptre
|[[डाईऑप्टर]]  
|[[डाईऑप्टर]]  
|
|
|
|
|
Line 672: Line 771:
!द्विध्रुव  
!द्विध्रुव  
|-
|-
|आघुर्ण
|[[द्विध्रुव आघुर्ण|आघुर्ण]]
|-
|-
|द्विध्रुव आघुर्ण सदिश [
|[[द्विध्रुव आघूर्ण सदिश|आघुर्ण सदिश]]
|-
|-
|
|
|-
|-
|[[द्विध्रुव की भौतिक सार्थकता|भौतिक सार्थकता]]
|}
|
|
|}
|
|
|
|
Line 686: Line 786:
|Displacement current
|Displacement current
|[[विस्थापन धारा]]  
|[[विस्थापन धारा]]  
|
|
|
|
|
Line 692: Line 793:
|Doppler effect
|Doppler effect
|[[डॉप्लर प्रभाव]]
|[[डॉप्लर प्रभाव]]
|
|
|
|
|
Line 697: Line 799:
|82
|82
|Drift velocity
|Drift velocity
|[[अपवाह वेग]]
|
|
|
|
Line 704: Line 807:
|Earth's magnetism
|Earth's magnetism
|[[भू-चुंबकत्व]]
|[[भू-चुंबकत्व]]
|
|
|
|
|
Line 710: Line 814:
|Earthing
|Earthing
|[[भूसंपर्कंण]]  
|[[भूसंपर्कंण]]  
|
|
|
|
|
Line 715: Line 820:
|85
|85
|Eddy current
|Eddy current
|[[भंवर धाराएँ]]
|
|
|
|
Line 722: Line 828:
|Einstein's Photoelectric equation  
|Einstein's Photoelectric equation  
|[[आइंस्टीन का प्रकाश विद्युत् समीकरण]]  
|[[आइंस्टीन का प्रकाश विद्युत् समीकरण]]  
|
|
|
|
|
Line 775: Line 882:
|[[विद्युत् प्रवृत्ति]]
|[[विद्युत् प्रवृत्ति]]
|}
|}