Taxonomy for Mathematics Articles-9th Class: Difference between revisions
From Vidyalayawiki
(updated page) |
No edit summary |
||
| Line 3: | Line 3: | ||
!Topic | !Topic | ||
!Chapters | !Chapters | ||
! | |||
!'''अध्याय''' | !'''अध्याय''' | ||
!विषय | !विषय | ||
| Line 9: | Line 10: | ||
|Number Systems | |Number Systems | ||
|Number Systems | |Number Systems | ||
| | |||
|संख्या पद्धति | |संख्या पद्धति | ||
|[[संख्या पद्धति]] | |[[संख्या पद्धति]] | ||
| Line 15: | Line 17: | ||
| | | | ||
|Number Line | |Number Line | ||
| | |||
| | | | ||
|[[संख्या रेखा]] | |[[संख्या रेखा]] | ||
| Line 21: | Line 24: | ||
| | | | ||
|Numbers | |Numbers | ||
| | |||
| | | | ||
|[[संख्या]] | |[[संख्या]] | ||
| Line 27: | Line 31: | ||
| | | | ||
|Whole Numbers | |Whole Numbers | ||
| | |||
| | | | ||
|[[पूर्ण संख्याएँ]] | |[[पूर्ण संख्याएँ]] | ||
| Line 33: | Line 38: | ||
| | | | ||
|Integers | |Integers | ||
| | |||
| | | | ||
|[[पूर्णांक]] | |[[पूर्णांक]] | ||
| Line 39: | Line 45: | ||
| | | | ||
|Rational Numbers | |Rational Numbers | ||
| | |||
| | | | ||
|[[परिमेय संख्याएँ]] | |[[परिमेय संख्याएँ]] | ||
| Line 45: | Line 52: | ||
| | | | ||
|Natural Numbers | |Natural Numbers | ||
| | |||
| | | | ||
|[[प्राकृतिक संख्याएँ]] | |[[प्राकृतिक संख्याएँ]] | ||
| Line 51: | Line 59: | ||
| | | | ||
|Fractions | |Fractions | ||
| | |||
| | | | ||
|[[भिन्न]] | |[[भिन्न]] | ||
| Line 57: | Line 66: | ||
| | | | ||
|Irrational Numbers | |Irrational Numbers | ||
| | |||
| | | | ||
|[[अपरिमेय संख्याएँ]] | |[[अपरिमेय संख्याएँ]] | ||
| Line 63: | Line 73: | ||
| | | | ||
|Pythogoras theorem | |Pythogoras theorem | ||
| | |||
| | | | ||
|[[पाइथागोरस प्रमेय]] | |[[पाइथागोरस प्रमेय]] | ||
| Line 69: | Line 80: | ||
| | | | ||
|Terminating decimal expansions | |Terminating decimal expansions | ||
| | |||
| | | | ||
|[[दशमलव प्रसार को सांत करना]] | |[[दशमलव प्रसार को सांत करना]] | ||
| Line 75: | Line 87: | ||
| | | | ||
|Non-terminating recurring decimal expansions | |Non-terminating recurring decimal expansions | ||
| | |||
| | | | ||
|[[अनवसानी(असांत) आवर्ती दशमलव प्रसार]] | |[[अनवसानी(असांत) आवर्ती दशमलव प्रसार]] | ||
| Line 81: | Line 94: | ||
| | | | ||
|Process of successive magnification | |Process of successive magnification | ||
| | |||
| | | | ||
|[[उत्तरोत्तर आवर्धन प्रक्रम]] | |[[उत्तरोत्तर आवर्धन प्रक्रम]] | ||
| Line 87: | Line 101: | ||
| | | | ||
|Degree of accuracy | |Degree of accuracy | ||
| | |||
| | | | ||
|[[परिशुद्धता मात्रा]] | |[[परिशुद्धता मात्रा]] | ||
| Line 93: | Line 108: | ||
| | | | ||
|Real Numbers | |Real Numbers | ||
| | |||
| | | | ||
|[[वास्तविक संख्याएँ]] | |[[वास्तविक संख्याएँ]] | ||
| Line 99: | Line 115: | ||
| | | | ||
|Rationalising the denominator | |Rationalising the denominator | ||
| | |||
| | | | ||
|[[हर का परिमेयकरण]] | |[[हर का परिमेयकरण]] | ||
| Line 105: | Line 122: | ||
| | | | ||
|base and exponents | |base and exponents | ||
| | |||
| | | | ||
|[[आधार और घातांक]] | |[[आधार और घातांक]] | ||
| Line 111: | Line 129: | ||
| | | | ||
|Real Numbers and their Decimal Expansions | |Real Numbers and their Decimal Expansions | ||
| | |||
| | | | ||
|[[वास्तविक संख्याएँ और उनके दशमलव प्रसार]] | |[[वास्तविक संख्याएँ और उनके दशमलव प्रसार]] | ||
| Line 117: | Line 136: | ||
| | | | ||
|Real Numbers representation on the Number Line | |Real Numbers representation on the Number Line | ||
| | |||
| | | | ||
|[[संख्या रेखा पर वास्तविक संख्याओं का निरूपण]] | |[[संख्या रेखा पर वास्तविक संख्याओं का निरूपण]] | ||
| Line 123: | Line 143: | ||
| | | | ||
|Operations on Real Numbers | |Operations on Real Numbers | ||
| | |||
| | | | ||
|[[वास्तविक संख्याओं पर संक्रियाएँ]] | |[[वास्तविक संख्याओं पर संक्रियाएँ]] | ||
| Line 129: | Line 150: | ||
| | | | ||
|Laws of Exponents for Real Numbers | |Laws of Exponents for Real Numbers | ||
| | |||
| | | | ||
|[[वास्तविक संख्याओं के लिए घातांक-नियम]] | |[[वास्तविक संख्याओं के लिए घातांक-नियम]] | ||
|- | |- | ||
| | |||
| | | | ||
| | | | ||
| Line 141: | Line 164: | ||
|Poynomials | |Poynomials | ||
|Algebraic Expressions | |Algebraic Expressions | ||
| | |||
|बहुपद | |बहुपद | ||
|[[बीजीय व्यंजक]] | |[[बीजीय व्यंजक]] | ||
| Line 147: | Line 171: | ||
| | | | ||
|Factorisation | |Factorisation | ||
| | |||
| | | | ||
|[[गुणनखंडन]] | |[[गुणनखंडन]] | ||
| Line 153: | Line 178: | ||
| | | | ||
|Factor Theorem | |Factor Theorem | ||
| | |||
| | | | ||
|[[गुणनखंड प्रमेय]] | |[[गुणनखंड प्रमेय]] | ||
| Line 159: | Line 185: | ||
| | | | ||
|Variables | |Variables | ||
| | |||
| | | | ||
|[[चर]] | |[[चर]] | ||
| Line 165: | Line 192: | ||
| | | | ||
|Constant | |Constant | ||
| | |||
| | | | ||
|[[अचर]] | |[[अचर]] | ||
| Line 171: | Line 199: | ||
| | | | ||
|Terms of Polynomial | |Terms of Polynomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[बहुपद के पद]] | |[[बहुपद के पद]] | ||
| Line 177: | Line 206: | ||
| | | | ||
|Coefficient of Polynomial | |Coefficient of Polynomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[बहुपद के गुणांक]] | |[[बहुपद के गुणांक]] | ||
| Line 183: | Line 213: | ||
| | | | ||
|Constant Polynomials | |Constant Polynomials | ||
| | |||
| | | | ||
|[[अचर बहुपद]] | |[[अचर बहुपद]] | ||
| Line 189: | Line 220: | ||
| | | | ||
|Zero Polynomial | |Zero Polynomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[शून्य बहुपद]] | |[[शून्य बहुपद]] | ||
| Line 195: | Line 227: | ||
| | | | ||
|Monomial | |Monomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[एकपद]] | |[[एकपद]] | ||
| Line 201: | Line 234: | ||
| | | | ||
|Binomial | |Binomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[द्विपद]] | |[[द्विपद]] | ||
| Line 207: | Line 241: | ||
| | | | ||
|Trinomial | |Trinomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[त्रिपद]] | |[[त्रिपद]] | ||
| Line 213: | Line 248: | ||
| | | | ||
|Degree of the polynomial | |Degree of the polynomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[बहुपद की घात]] | |[[बहुपद की घात]] | ||
| Line 219: | Line 255: | ||
| | | | ||
|Linear Polynomial | |Linear Polynomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[रैखिक बहुपद]] | |[[रैखिक बहुपद]] | ||
| Line 225: | Line 262: | ||
| | | | ||
|Quadratic Polynomial | |Quadratic Polynomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[द्विघाती बहुपद]] | |[[द्विघाती बहुपद]] | ||
| Line 231: | Line 269: | ||
| | | | ||
|Cubic Polynomial | |Cubic Polynomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[त्रिघाती बहुपद]] | |[[त्रिघाती बहुपद]] | ||
| Line 237: | Line 276: | ||
| | | | ||
|Dividend | |Dividend | ||
| | |||
| | | | ||
|[[भाज्य]] | |[[भाज्य]] | ||
| Line 243: | Line 283: | ||
| | | | ||
|Divisor | |Divisor | ||
| | |||
| | | | ||
|[[भाजक]] | |[[भाजक]] | ||
| Line 249: | Line 290: | ||
| | | | ||
|Quotient | |Quotient | ||
| | |||
| | | | ||
|[[भागफल]] | |[[भागफल]] | ||
| Line 255: | Line 297: | ||
| | | | ||
|Remainder | |Remainder | ||
| | |||
| | | | ||
|[[शेषफल]] | |[[शेषफल]] | ||
| Line 261: | Line 304: | ||
| | | | ||
|Polynomials | |Polynomials | ||
| | |||
| | | | ||
|[[बहुपद]] | |[[बहुपद]] | ||
| Line 267: | Line 311: | ||
| | | | ||
|Polynomials in one variable | |Polynomials in one variable | ||
| | |||
| | | | ||
|[[एक चर वाले बहुपद]] | |[[एक चर वाले बहुपद]] | ||
| Line 273: | Line 318: | ||
| | | | ||
|Zeroes of a Polynomial | |Zeroes of a Polynomial | ||
| | |||
| | | | ||
|[[बहुपद के शून्यक]] | |[[बहुपद के शून्यक]] | ||
| Line 279: | Line 325: | ||
| | | | ||
|Remainder Theorem | |Remainder Theorem | ||
| | |||
| | | | ||
|[[शेषफल प्रमेय]] | |[[शेषफल प्रमेय]] | ||
| Line 285: | Line 332: | ||
| | | | ||
|Factorisation Of Polynomials | |Factorisation Of Polynomials | ||
| | |||
| | | | ||
|[[बहुपदों का गुणनखंडन]] | |[[बहुपदों का गुणनखंडन]] | ||
| Line 291: | Line 339: | ||
| | | | ||
|Algebraic Identities | |Algebraic Identities | ||
| | |||
| | | | ||
|[[बीजीय सर्वसमिकाएँ]] | |[[बीजीय सर्वसमिकाएँ]] | ||
|- | |- | ||
| | |||
| | | | ||
| | | | ||
| Line 303: | Line 353: | ||
|Coordinate Geometry | |Coordinate Geometry | ||
|Coordiante Plane | |Coordiante Plane | ||
| | |||
|निर्देशांक ज्यामिति | |निर्देशांक ज्यामिति | ||
|[[निर्देशांक तल]] | |[[निर्देशांक तल]] | ||
| Line 309: | Line 360: | ||
| | | | ||
|Coordinate Axes | |Coordinate Axes | ||
| | |||
| | | | ||
|[[निर्देशांक अक्ष]] | |[[निर्देशांक अक्ष]] | ||
| Line 315: | Line 367: | ||
| | | | ||
|Quadrants | |Quadrants | ||
| | |||
| | | | ||
|[[चतुर्थाँश]] | |[[चतुर्थाँश]] | ||
| Line 321: | Line 374: | ||
| | | | ||
|Abscissa | |Abscissa | ||
| | |||
| | | | ||
|[[भुज]] | |[[भुज]] | ||
| Line 327: | Line 381: | ||
| | | | ||
|Ordinate | |Ordinate | ||
| | |||
| | | | ||
|[[कोटि]] | |[[कोटि]] | ||
| Line 333: | Line 388: | ||
| | | | ||
|Origin | |Origin | ||
| | |||
| | | | ||
|[[मूल-बिन्दु]] | |[[मूल-बिन्दु]] | ||
| Line 339: | Line 395: | ||
| | | | ||
|Coordinate Geometry | |Coordinate Geometry | ||
| | |||
| | | | ||
|[[निर्देशांक ज्यामिति]] | |[[निर्देशांक ज्यामिति]] | ||
| Line 345: | Line 402: | ||
| | | | ||
|Cartesian System | |Cartesian System | ||
| | |||
| | | | ||
|[[कार्टेशियन पद्धति]] | |[[कार्टेशियन पद्धति]] | ||
| Line 351: | Line 409: | ||
| | | | ||
|Plotting a point in the plane | |Plotting a point in the plane | ||
| | |||
| | | | ||
|[[तल में एक बिन्दु आलेखित करना]] | |[[तल में एक बिन्दु आलेखित करना]] | ||
|- | |- | ||
| | |||
| | | | ||
| | | | ||
| Line 363: | Line 423: | ||
|Linear Equations in two variables | |Linear Equations in two variables | ||
|Linear Equations | |Linear Equations | ||
| | |||
|रैखिक समीकरण | |रैखिक समीकरण | ||
|[[रैखिक समीकरण]] | |[[रैखिक समीकरण]] | ||
| Line 369: | Line 430: | ||
| | | | ||
|Solution of a Linear Equation | |Solution of a Linear Equation | ||
| | |||
| | | | ||
|[[रैखिक समीकरण के हल]] | |[[रैखिक समीकरण के हल]] | ||
| Line 375: | Line 437: | ||
| | | | ||
|Grapha of a Linear equation in two variables | |Grapha of a Linear equation in two variables | ||
| | |||
| | | | ||
|[[दो चरों वाले रैखिक समीकरण का आलेख]] | |[[दो चरों वाले रैखिक समीकरण का आलेख]] | ||
| Line 381: | Line 444: | ||
| | | | ||
|Equation of Lines parallel to x-axis and y-axis | |Equation of Lines parallel to x-axis and y-axis | ||
| | |||
| | | | ||
|[[x-अक्ष और y-अक्ष के समानांतर रेखाओं का समीकरण]] | |[[x-अक्ष और y-अक्ष के समानांतर रेखाओं का समीकरण]] | ||
|- | |- | ||
| | |||
| | | | ||
| | | | ||
| Line 393: | Line 458: | ||
|Introduction to Euclid's Geometry | |Introduction to Euclid's Geometry | ||
|Point | |Point | ||
| | |||
|यूक्लिड की ज्यामिति | |यूक्लिड की ज्यामिति | ||
|[[बिंदु]] | |[[बिंदु]] | ||
| Line 399: | Line 465: | ||
| | | | ||
|Line | |Line | ||
| | |||
| | | | ||
|[[रेखा]] | |[[रेखा]] | ||
| Line 405: | Line 472: | ||
| | | | ||
|Straight Line | |Straight Line | ||
| | |||
| | | | ||
|[[सीधी रेखा]] | |[[सीधी रेखा]] | ||
| Line 411: | Line 479: | ||
| | | | ||
|Surface | |Surface | ||
| | |||
| | | | ||
|[[पृष्ठ]] | |[[पृष्ठ]] | ||
| Line 417: | Line 486: | ||
| | | | ||
|Plane surface | |Plane surface | ||
| | |||
| | | | ||
|[[समतल पृष्ठ]] | |[[समतल पृष्ठ]] | ||
| Line 423: | Line 493: | ||
| | | | ||
|Postulate | |Postulate | ||
| | |||
| | | | ||
|[[अभिधारणा]] | |[[अभिधारणा]] | ||
| Line 429: | Line 500: | ||
| | | | ||
|Axioms | |Axioms | ||
| | |||
| | | | ||
|[[अभिगृहीत]] | |[[अभिगृहीत]] | ||
| Line 435: | Line 507: | ||
| | | | ||
|Propositions | |Propositions | ||
| | |||
| | | | ||
|[[साध्य]] | |[[साध्य]] | ||
| Line 441: | Line 514: | ||
| | | | ||
|Euclid's Geometry | |Euclid's Geometry | ||
| | |||
| | | | ||
|[[यूक्लिड की ज्यामिति]] | |[[यूक्लिड की ज्यामिति]] | ||
| Line 447: | Line 521: | ||
| | | | ||
|Euclid's definitions, axioms and postulates | |Euclid's definitions, axioms and postulates | ||
| | |||
| | | | ||
|[[यूक्लिड की परिभाषाएँ, अभिगृहीत और अभिधारणाएँ]] | |[[यूक्लिड की परिभाषाएँ, अभिगृहीत और अभिधारणाएँ]] | ||
| Line 453: | Line 528: | ||
| | | | ||
|Equivalent versions of Euclid's fifth postulate | |Equivalent versions of Euclid's fifth postulate | ||
| | |||
| | | | ||
|[[यूक्लिड की पाँचवीं अभिधारणा के समतुल्य रुपान्तरण]] | |[[यूक्लिड की पाँचवीं अभिधारणा के समतुल्य रुपान्तरण]] | ||
|- | |- | ||
| | |||
| | | | ||
| | | | ||
| Line 465: | Line 542: | ||
|Lines and Angles | |Lines and Angles | ||
|Line Segment | |Line Segment | ||
| | |||
|रेखाएँ और कोण | |रेखाएँ और कोण | ||
|[[रेखाखंड]] | |[[रेखाखंड]] | ||
| Line 471: | Line 549: | ||
| | | | ||
|Ray | |Ray | ||
| | |||
| | | | ||
|[[किरण]] | |[[किरण]] | ||
| Line 477: | Line 556: | ||
| | | | ||
|Collinear Points | |Collinear Points | ||
| | |||
| | | | ||
|[[संरेख बिंदु]] | |[[संरेख बिंदु]] | ||
| Line 483: | Line 563: | ||
| | | | ||
|Non-collinear Points | |Non-collinear Points | ||
| | |||
| | | | ||
|[[असंरेख बिंदु]] | |[[असंरेख बिंदु]] | ||
| Line 489: | Line 570: | ||
| | | | ||
|Angle | |Angle | ||
| | |||
| | | | ||
|[[कोण]] | |[[कोण]] | ||
| Line 495: | Line 577: | ||
| | | | ||
|Arms of the angle | |Arms of the angle | ||
| | |||
| | | | ||
|[[कोण की भुजाएँ]] | |[[कोण की भुजाएँ]] | ||
| Line 501: | Line 584: | ||
| | | | ||
|Vertex of the angle | |Vertex of the angle | ||
| | |||
| | | | ||
|[[कोण का शीर्ष]] | |[[कोण का शीर्ष]] | ||
| Line 507: | Line 591: | ||
| | | | ||
|Acute angle | |Acute angle | ||
| | |||
| | | | ||
|[[न्यून कोण]] | |[[न्यून कोण]] | ||
| Line 513: | Line 598: | ||
| | | | ||
|Right angle | |Right angle | ||
| | |||
| | | | ||
|[[समकोण]] | |[[समकोण]] | ||
| Line 519: | Line 605: | ||
| | | | ||
|Obtuse angle | |Obtuse angle | ||
| | |||
| | | | ||
|[[अधिक कोण]] | |[[अधिक कोण]] | ||
| Line 525: | Line 612: | ||
| | | | ||
|Straight angle | |Straight angle | ||
| | |||
| | | | ||
|[[ऋजु कोण]] | |[[ऋजु कोण]] | ||
| Line 531: | Line 619: | ||
| | | | ||
|Reflex angle | |Reflex angle | ||
| | |||
| | | | ||
|[[प्रतिवर्ती कोण]] | |[[प्रतिवर्ती कोण]] | ||
| Line 537: | Line 626: | ||
| | | | ||
|Complimentary angles | |Complimentary angles | ||
| | |||
| | | | ||
|[[पूरक कोण]] | |[[पूरक कोण]] | ||
| Line 543: | Line 633: | ||
| | | | ||
|Supplementary angles | |Supplementary angles | ||
| | |||
| | | | ||
|[[संपूरक कोण]] | |[[संपूरक कोण]] | ||
| Line 549: | Line 640: | ||
| | | | ||
|Adjacent angles | |Adjacent angles | ||
| | |||
| | | | ||
|[[आसन्न कोण]] | |[[आसन्न कोण]] | ||
| Line 555: | Line 647: | ||
| | | | ||
|Linear pair of angles | |Linear pair of angles | ||
| | |||
| | | | ||
|[[कोणों का रैखिक युग्म]] | |[[कोणों का रैखिक युग्म]] | ||
| Line 561: | Line 654: | ||
| | | | ||
|Vertically Opposite Angles | |Vertically Opposite Angles | ||
| | |||
| | | | ||
|[[शीर्षाभिमुख कोण]] | |[[शीर्षाभिमुख कोण]] | ||
| Line 567: | Line 661: | ||
| | | | ||
|Linear pair axiom | |Linear pair axiom | ||
| | |||
| | | | ||
|[[रैखिक युग्म अभिगृहीत]] | |[[रैखिक युग्म अभिगृहीत]] | ||
| Line 573: | Line 668: | ||
| | | | ||
|Transversal | |Transversal | ||
| | |||
| | | | ||
|[[तिर्यक् रेखा]] | |[[तिर्यक् रेखा]] | ||
| Line 579: | Line 675: | ||
| | | | ||
|Exterior angles | |Exterior angles | ||
| | |||
| | | | ||
|[[बाह्य कोण]] | |[[बाह्य कोण]] | ||
| Line 585: | Line 682: | ||
| | | | ||
|Interior angles | |Interior angles | ||
| | |||
| | | | ||
|[[अंतः कोण]] | |[[अंतः कोण]] | ||
| Line 591: | Line 689: | ||
| | | | ||
|Corresponding angles | |Corresponding angles | ||
| | |||
| | | | ||
|[[संगत कोण]] | |[[संगत कोण]] | ||
| Line 597: | Line 696: | ||
| | | | ||
|Alternate interior angles | |Alternate interior angles | ||
| | |||
| | | | ||
|[[एकांतर अंतः कोण]] | |[[एकांतर अंतः कोण]] | ||