Taxonomy for Biology Articles-10th Class: Difference between revisions

From Vidyalayawiki

No edit summary
No edit summary
Line 3: Line 3:
|'''अध्याय'''
|'''अध्याय'''
|'''विषय'''
|'''विषय'''
|Editor's name
|'''Chapters'''
|'''Chapters'''
|'''Topic'''
|'''Topic'''
|-
|-
|'''1'''
|'''1'''
|
|
|
|
|
Line 15: Line 17:
|
|
|[[सजीव]]
|[[सजीव]]
|
|
|
|Living
|Living
Line 21: Line 24:
|
|
|[[निर्जीव]]
|[[निर्जीव]]
|
|
|
|Nonliving
|Nonliving
Line 27: Line 31:
|
|
|[[जैव प्रक्रम]]
|[[जैव प्रक्रम]]
|
|
|
|Biological process
|Biological process
Line 33: Line 38:
|
|
|[[श्वसन]]
|[[श्वसन]]
|
|
|
|Respiration
|Respiration
Line 39: Line 45:
|
|
|[[उत्सर्जन]]
|[[उत्सर्जन]]
|
|
|
|excretion
|excretion
Line 45: Line 52:
|
|
|[[पोषण]]
|[[पोषण]]
|
|
|
|Nutrition
|Nutrition
Line 51: Line 59:
|
|
|[[एंजाइम]]
|[[एंजाइम]]
|
|
|
|Enzyme
|Enzyme
Line 57: Line 66:
|
|
|[[संवहन बंडल]]
|[[संवहन बंडल]]
|
|
|
|Vascular Bundle
|Vascular Bundle
Line 63: Line 73:
|
|
|[[क्लोरोप्लास्ट]]
|[[क्लोरोप्लास्ट]]
|
|
|
|chloroplast
|chloroplast
Line 69: Line 80:
|
|
|[[द्वार कोशिकाएं]]
|[[द्वार कोशिकाएं]]
|
|
|
|Gate cells
|Gate cells
Line 75: Line 87:
|
|
|[[रन्ध्र]]
|[[रन्ध्र]]
|
|
|
|Stomata
|Stomata
Line 81: Line 94:
|
|
|[[लार ग्रंथि]]
|[[लार ग्रंथि]]
|
|
|
|Salivary gland
|Salivary gland
Line 87: Line 101:
|
|
|[[एंजाइम]]
|[[एंजाइम]]
|
|
|
|Enzyme
|Enzyme
Line 93: Line 108:
|
|
|[[दन्त क्षरण]]
|[[दन्त क्षरण]]
|
|
|
|Tooth decay
|Tooth decay
Line 99: Line 115:
|
|
|[[ए.टी.पी]]
|[[ए.टी.पी]]
|
|
|
|ATP
|ATP
Line 105: Line 122:
|
|
|[[वाष्पोत्सर्जन]]
|[[वाष्पोत्सर्जन]]
|
|
|
|Transpiration
|Transpiration
Line 111: Line 129:
|
|
|[[श्वसन]]
|[[श्वसन]]
|
|
|
|Respiration
|Respiration
Line 117: Line 136:
|
|
|[[वहन तंत्र]]
|[[वहन तंत्र]]
|
|
|
|Transportation system
|Transportation system
Line 123: Line 143:
|
|
|[[हृदय]]
|[[हृदय]]
|
|
|
|Heart
|Heart
Line 129: Line 150:
|
|
|[[रक्त-दाब]]
|[[रक्त-दाब]]
|
|
|
|Blood pressure
|Blood pressure
Line 135: Line 157:
|
|
|[[कुपिका]]
|[[कुपिका]]
|
|
|
|Alveoli
|Alveoli
Line 141: Line 164:
|
|
|[[नलिकाएँ- रुधिर वाहिकाएँ]]
|[[नलिकाएँ- रुधिर वाहिकाएँ]]
|
|
|
|capillaries - blood vessels
|capillaries - blood vessels
Line 147: Line 171:
|
|
|[[प्लेटलेट्स]]
|[[प्लेटलेट्स]]
|
|
|
|Platelets
|Platelets
Line 153: Line 178:
|
|
|[[लसीका]]
|[[लसीका]]
|
|
|
|lymph
|lymph
Line 159: Line 185:
|
|
|[[पादपों में परिवहन]]
|[[पादपों में परिवहन]]
|
|
|
|Transport in plants
|Transport in plants
Line 165: Line 192:
|
|
|[[वृक्क]]
|[[वृक्क]]
|
|
|
|Kidney
|Kidney
Line 171: Line 199:
|
|
|[[कृत्रिम वृक्क]]
|[[कृत्रिम वृक्क]]
|
|
|
|Artificial kidney
|Artificial kidney
Line 177: Line 206:
|
|
|[[अपोहन]]
|[[अपोहन]]
|
|
|
|Dialysis
|Dialysis
Line 183: Line 213:
|
|
|[[वृक्काणु]]
|[[वृक्काणु]]
|
|
|
|Nephron
|Nephron
Line 189: Line 220:
|
|
|[[अंगदान]]
|[[अंगदान]]
|
|
|
|Organ donation
|Organ donation
Line 195: Line 227:
|
|
|[[परिसंचरण तंत्र]]
|[[परिसंचरण तंत्र]]
|
|
|
|Circulatory system
|Circulatory system
Line 201: Line 234:
|
|
|[[हीमोग्लोबिन]]
|[[हीमोग्लोबिन]]
|
|
|
|Hemoglobin
|Hemoglobin
Line 207: Line 241:
|
|
|[[रुधिर]]
|[[रुधिर]]
|
|
|
|Blood
|Blood
Line 213: Line 248:
|
|
|[[रुधिर वाहिकाएं]]
|[[रुधिर वाहिकाएं]]
|
|
|
|Blood vessels
|Blood vessels
Line 219: Line 255:
|
|
|[[उच्च रक्तचाप]]
|[[उच्च रक्तचाप]]
|
|
|
|Hypertension
|Hypertension
Line 225: Line 262:
|
|
|[[पित्ताशय]]
|[[पित्ताशय]]
|
|
|
|Gallbladder
|Gallbladder
Line 231: Line 269:
|
|
|[[पित्त रस]]
|[[पित्त रस]]
|
|
|
|Bile Juice
|Bile Juice
Line 237: Line 276:
|
|
|[[अनुशिथिलन]]
|[[अनुशिथिलन]]
|
|
|
|Diastole
|Diastole
Line 243: Line 283:
|
|
|[[प्रकुंचन]]
|[[प्रकुंचन]]
|
|
|
|Systole
|Systole
Line 249: Line 290:
|
|
|[[अलिंद]]
|[[अलिंद]]
|
|
|
|Atrium
|Atrium
Line 255: Line 297:
|
|
|[[प्रकाश संश्लेषण]]
|[[प्रकाश संश्लेषण]]
|
|
|
|Photosynthesis
|Photosynthesis
Line 261: Line 304:
|
|
|[[फेफड़े]]
|[[फेफड़े]]
|
|
|
|Lungs
|Lungs
Line 267: Line 311:
|
|
|[[फुफ्फुसीय शिराएँ]]
|[[फुफ्फुसीय शिराएँ]]
|
|
|
|Pulmonary veins
|Pulmonary veins
Line 273: Line 318:
|
|
|[[धमनी]]
|[[धमनी]]
|
|
|
|Artery
|Artery
Line 279: Line 325:
|
|
|[[महाधमनी]]
|[[महाधमनी]]
|
|
|
|Aorta
|Aorta
Line 285: Line 332:
|
|
|[[मूत्रमार्ग]]
|[[मूत्रमार्ग]]
|
|
|
|Urethra
|Urethra
Line 291: Line 339:
|
|
|[[मूत्रवाहिनी]]
|[[मूत्रवाहिनी]]
|
|
|
|Ureter
|Ureter
Line 297: Line 346:
|
|
|[[यकृत]]
|[[यकृत]]
|
|
|
|Liver
|Liver
Line 303: Line 353:
|
|
|[[श्वसनी]]
|[[श्वसनी]]
|
|
|
|Bronchi
|Bronchi
Line 309: Line 360:
|
|
|[[शिरा]]
|[[शिरा]]
|
|
|
|Vein
|Vein
Line 315: Line 367:
|
|
|[[महाशिरा]]
|[[महाशिरा]]
|
|
|
|Vena cava
|Vena cava
Line 321: Line 374:
|
|
|[[श्वासनली]]
|[[श्वासनली]]
|
|
|
|Trachea
|Trachea
Line 326: Line 380:
|'''2'''
|'''2'''
|'''नियंत्रण एवं समन्वय'''
|'''नियंत्रण एवं समन्वय'''
|
|
|
|'''Control and coordination'''
|'''Control and coordination'''
Line 333: Line 388:
|
|
|[[अग्न्याशय]]
|[[अग्न्याशय]]
|
|
|
|Pancreas
|Pancreas
Line 339: Line 395:
|
|
|[[अग्रमस्तिष्क]]
|[[अग्रमस्तिष्क]]
|
|
|
|Forebrain
|Forebrain
Line 345: Line 402:
|
|
|[[अनुमस्तिष्क]]
|[[अनुमस्तिष्क]]
|
|
|
|Cerebellum
|Cerebellum
Line 351: Line 409:
|
|
|[[आंत्र रस]]
|[[आंत्र रस]]
|
|
|
|intestinal juice
|intestinal juice
Line 357: Line 416:
|
|
|[[आंत]]
|[[आंत]]
|
|
|
|Intestine
|Intestine
Line 363: Line 423:
|
|
|[[जठर ग्रंथि]]
|[[जठर ग्रंथि]]
|
|
|
|Gastric Gland
|Gastric Gland
Line 369: Line 430:
|
|
|[[जठर रस]]
|[[जठर रस]]
|
|
|
|Gastric Juice
|Gastric Juice
Line 375: Line 437:
|
|
|[[तंत्रिका]]
|[[तंत्रिका]]
|
|
|
|Nerve
|Nerve
Line 381: Line 444:
|
|
|[[तंत्रिका आवेग]]
|[[तंत्रिका आवेग]]
|
|
|
|Nerve Impulse
|Nerve Impulse
Line 387: Line 451:
|
|
|[[तंत्रिकाक्ष]]
|[[तंत्रिकाक्ष]]
|
|
|
|Axon
|Axon
Line 393: Line 458:
|
|
|[[मस्तिष्कावरण शोथ]]
|[[मस्तिष्कावरण शोथ]]
|
|
|
|Meningitis
|Meningitis
Line 399: Line 465:
|
|
|[[पश्च मस्तिष्क]]
|[[पश्च मस्तिष्क]]
|
|
|
|Hind brain
|Hind brain
Line 405: Line 472:
|
|
|[[प्रमस्तिष्‍क]]
|[[प्रमस्तिष्‍क]]
|
|
|
|Cerebrum
|Cerebrum
Line 411: Line 479:
|
|
|[[मध्यमस्तिष्क]]
|[[मध्यमस्तिष्क]]
|
|
|
|Midbrain
|Midbrain
Line 417: Line 486:
|
|
|[[मस्तिष्क]]
|[[मस्तिष्क]]
|
|
|
|Brain
|Brain
Line 423: Line 493:
|
|
|[[एक्सॉन]]
|[[एक्सॉन]]
|
|
|
|Axon
|Axon
Line 429: Line 500:
|
|
|[[अन्तर्ग्रथन]]
|[[अन्तर्ग्रथन]]
|
|
|
|synapse
|synapse
Line 435: Line 507:
|
|
|[[प्रतिवर्ती क्रिया]]
|[[प्रतिवर्ती क्रिया]]
|
|
|
|reflex action
|reflex action
Line 441: Line 514:
|
|
|[[अनैच्छिक क्रिया]]
|[[अनैच्छिक क्रिया]]
|
|
|
|Involuntary action
|Involuntary action
Line 447: Line 521:
|
|
|[[ऐच्छिक क्रिया]]
|[[ऐच्छिक क्रिया]]
|
|
|
|voluntary action
|voluntary action
Line 453: Line 528:
|
|
|[[मेरुदंड]]
|[[मेरुदंड]]
|
|
|
|Spinal cord
|Spinal cord
Line 459: Line 535:
|
|
|[[उद्दीपन]]
|[[उद्दीपन]]
|
|
|
|Stimulus
|Stimulus
Line 465: Line 542:
|
|
|[[हार्मोन]]
|[[हार्मोन]]
|
|
|
|hormone
|hormone
Line 470: Line 548:
|'''3'''
|'''3'''
|'''जीव जनन कैसे करते हैं'''
|'''जीव जनन कैसे करते हैं'''
|
|
|
|'''How do organisms reproduce'''
|'''How do organisms reproduce'''
Line 477: Line 556:
|
|
|[[अंड कोशिका]]
|[[अंड कोशिका]]
|
|
|
|Egg cell
|Egg cell
Line 483: Line 563:
|
|
|[[अंड वाहिनी]]
|[[अंड वाहिनी]]
|
|
|
|Oviduct
|Oviduct
Line 489: Line 570:
|
|
|[[अंडाशय]]
|[[अंडाशय]]
|
|
|
|Ovary
|Ovary
Line 495: Line 577:
|
|
|[[अंतर्जनन]]
|[[अंतर्जनन]]
|
|
|
|Unbreeding
|Unbreeding
Line 501: Line 584:
|
|
|[[गर्भाशय]]
|[[गर्भाशय]]
|
|
|
|Uterus
|Uterus
Line 507: Line 591:
|
|
|[[ग्रासनली]]
|[[ग्रासनली]]
|
|
|
|Oesophagus
|Oesophagus
Line 513: Line 598:
|
|
|[[गर्भाशय ग्रीवा]]
|[[गर्भाशय ग्रीवा]]
|
|
|
|Cervix
|Cervix
Line 519: Line 605:
|
|
|[[प्रजनन]]
|[[प्रजनन]]
|
|
|
|Reproduction
|Reproduction
Line 525: Line 612:
|
|
|[[पुनर्जनन]]
|[[पुनर्जनन]]
|
|
|
|Regeneration
|Regeneration
Line 531: Line 619:
|
|
|[[बृहदान्त्र]]
|[[बृहदान्त्र]]
|
|
|
|Colon
|Colon
Line 537: Line 626:
|
|
|[[युग्मक]]
|[[युग्मक]]
|
|
|
|Gamete
|Gamete
Line 543: Line 633:
|
|
|[[युग्मनज]]
|[[युग्मनज]]
|
|
|
|Zygote
|Zygote
Line 549: Line 640:
|
|
|[[यौवनारम्भ]]
|[[यौवनारम्भ]]
|
|
|
|Puberty
|Puberty
Line 555: Line 647:
|
|
|[[वर्तिका]]
|[[वर्तिका]]
|
|
|
|Style
|Style
Line 561: Line 654:
|
|
|[[वर्तिकाग्र]]
|[[वर्तिकाग्र]]
|
|
|
|Stigro
|Stigro
Line 567: Line 661:
|
|
|[[वृषण]]
|[[वृषण]]
|
|
|
|Testes
|Testes
Line 573: Line 668:
|
|
|[[शिश्न]]
|[[शिश्न]]
|
|
|
|Penis
|Penis
Line 579: Line 675:
|
|
|[[शुक्रवाहिनी]]
|[[शुक्रवाहिनी]]
|
|
|
|Vas deferens
|Vas deferens
Line 585: Line 682:
|
|
|[[शुक्राशय]]
|[[शुक्राशय]]
|
|
|
|Seminal vesicle
|Seminal vesicle
Line 591: Line 689:
|
|
|[[मुकुलन]]
|[[मुकुलन]]
|
|
|
|Budding
|Budding
Line 597: Line 696:
|
|
|[[कायिक प्रवर्धन]]
|[[कायिक प्रवर्धन]]
|
|
|
|vegetative propagation
|vegetative propagation
Line 603: Line 703:
|
|
|[[टेस्टोस्टेरोन]]
|[[टेस्टोस्टेरोन]]
|
|
|
|Testosterone
|Testosterone
Line 609: Line 710:
|
|
|[[रजोधर्म]]
|[[रजोधर्म]]
|
|
|
|Menstruation
|Menstruation
Line 615: Line 717:
|
<